Habari Kuu
Lissu: Ushahidi wa Jamhuri umeshindwa kukidhi vigezo vya uhaini
Achambuasheriakipengelekwakipengele,adaikauliza“kuzuiauchaguzi,”“kuvurugauchaguzi”na“kuhamasishauasi”hazitoshikuthibitishakosaanaloshtakiwanaloMWENYEKITIwaChamachaDemokrasianaMaendeleo(Chadema),TunduLissu,ameiambiaMahakamaKuu–MasjalaNdogoyaDaresSalaamkuwaushahidiuliotolewadhidiyakeumeshindwakuthibitishavigezovyakisheriavinavyoundakosalauhaini.
AmeyasemahayowikiiliyopitawakatiakiwasilishahojazakezamwishombeleyajopolamajajiwatatuwakiongozwanaJajiDunstanNdunguru.
Lissualiwaambiamajajihaokuwakaulizakezinazotumiwanaupandewamashtaka(Jamhuri)kujengakesidhidiyake,hazitoshelezimatakwayaKifungucha39chaKanuniyaAdhabu.
Akiendeleakutoahojazakezamwishokatikakesiyauhainiinayomkabili,Lissuamesemasheriaimeainishakwauwazimatendoyanayowezakuundakosalauhaininakwamba,kwahojayake,manenoanayodaiwakuyasemahayaingiikatikamatendohayo.
LissuanakabiliwanashitakalauhainichiniyaKifungucha39(2)(d)chaKanuniyaAdhabu,hukuupandewamashtakaukidaikuwaAprili3,2025alikusudiakushawishiummakuzuiaUchaguziMkuuwa2025kwanamnailiyolengakutishiaSerikaliyaJamhuriyaMuunganowaTanzania.
Iwapoatakutwanahatia,Lissuatahukumiwaadhabuyakunyongwahadikufa.
Hatahivyo,katikahojazake,LissuamesemaJamhuriilipaswakuthibitishasiyotukwambaalitamkamanenoyanayodaiwa,balipiakwambamanenonamatendoyaliyowasilishwamahakamaniyanakidhivigezovyakosamahsusilauhainialiloshtakiwanalo,kamavilivyoanishwakatikasheria.
AtajamatendoyanayoundauhainiKatikakuijengahojayake,LissualianzanaIbaraya28(4)yaKatiba,ambayokwamujibuwamawasilishoyake,inatambuauhainikamakosalajuukabisadhidiyaJamhuriyaMuungano,lakiniikiachakosalenyewelifafanuliwenasheria.
Kutokananahilo,alielekezahojazakekatikaKifungucha39chaKanuniyaAdhabu.
LissualiiambiaMahakamaKuukuwakifunguhichokinaainishamatendombalimbaliyanayowezakuundauhaini,yakiwemokumuuaaukujaribukumuuaRaiswaJamhuriyaMuunganowaTanzania,kuendeshavitadhidiyaJamhuriyaMuungano,kukusudiakusababishakifo,majerahaaukufungwakwaRaiswaJamhuriyaMuunganowaTanzania,nakukusudiakumuondoamadarakaniRaiswaJamhuriyaMuunganowaTanzaniakwanjiazisizohalali.
Alitajamenginekuwanikukusudiakuipinduaserikali,kukusudiakuitishiaserikali,BungeauMahakama,kushirikiananamaaduiwaJamhuriyaMuunganowaTanzania,kuchocheauvamiziwakutumiasilaha,kutumianguvukubadiliserikalinakutoamsaadakwamaaduiwanchi.
Kwamsingihuo,LissualitakaMahakamaKuuipimekaulizinazodaiwakutamkwanayedhidiyavigezohivyovyakisheriabadalayakutegemeatafsiriauhisiakuhusuuzitowamanenohayo.
‘Kuzuiauchaguzi’ikowapi?
Kiinichahojayakekilikuwamanenoambayoupandewamashtakaumeyatumiakatikakesihiyo,yakiwemomadaiya“kuvurugauchaguzi”,“kuzuiauchaguzi”na“kuhamasishauasi.”.
LissualihojinisehemuganiyaKifungucha39inayotajamanenohayokuwamiongonimwamatendoyanayoundakosalauhaini.
“Tuanzenanenolatutavurugauchaguzi,likowapikwenyehiyolistyamatendo10yakihaini?Kuzuiauchaguzi,ikowapi?Kuhamasishauasi,ikowapikwenyeSection39?”Alihojikatikamawasilishoyake.
Hojayakenikwambahatakamamanenohayoyalikuwapokatikahotubayake,Jamhuribadoilikuwanawajibuwakuonyeshanamnayanavyokidhikosamahsusilililowekwanasheria.
Akifafanuaalisema;“Kamahayamatendoniliyoshitakiwanayohayaingiikatikasehemuyoyotekatikamojawapoyamatendo10,ambayokifungucha39kimeyatajakwambaukiyafanyahayaunakuwaumefanyakosalauhaini,maanayakenikwambamimisijafanyakosalolotelauhaini.”.
HiyonihojayauteteziambayosasaMahakamaKuuitalazimikakuipimadhidiyatafsiriyaupandewamashtakanaushahidiwoteuliowasilishwakatikakesi.
AtakauthibitishokutishiaserikaliLissupiaamepingatafsiriyamashahidiwaupandewamashtakakwambakaulizakezilionyeshaniayakuitishiaserikali.
Alisemakwamujibuwataarifazamwenendowakesi,nimashahidiwannetukatiya17waupandewamashtakawaliotoaushahidiunaohusiananamadaiyaniayakuhamasishaummakuzuiauchaguzi.
Watatukatiyaowalikuwamaofisawapolisiambao,kwamujibuwahojayake,hawakuhudhuriamkutanowaAprili3,2025.
Alisemashahidimwinginealikuwamwandishiwahabarialiyekuwapokatikamkutanohuo.
LissuanadaimaofisahaowalihitimishakuwaniayakuitishiaserikaliilikuwapokwasababuuchaguziunaendeshwakwamujibuwaKatibanaSheriazinazosimamiwanaserikali.
Lakiniuteteziwakeunasemahakunakatikamanenoyanayomwekahatianiambakoserikali,chombochaserikaliauofisawaserikalialitajwamojakwamoja.
Kutokananahilo,LissualiwaambiamajajihaokuwakesiyaJamhuriimejengwajuuyatafsiriyamashahidibadalayaushahidiunaothibitishaniainayotakiwanasheria.
EneojingineambaloLissuamelishambulianinamnaupandewamashtakaulivyoelezakitendokinachodaiwakudhihirishaniahiyo.
Kwamujibuwashitaka,niahiyoilidhihirishwakupitiakitendochakutamkamanenoyanayolalamikiwa,lakiniLissuamepingahojahiyoakisemamanenoyaliyotamkwahayaweziyenyewekuchukuliwakuwakitendokinachokidhihitajilasheriakatikakifunguanachoshtakiwanacho.
Kwahiyo,katikauteteziwakeLissuanaiombaMahakamaKuuiamuekamakutamkamanenohayokulitoshakisheriakuthibitishakitendokinachodhihirishaniayauhainichiniyaKifungucha39(2)(d).
AhamiasheriayauchaguziBaadayakudaikuwamanenohayohayaingiikatikaKifungucha39,Lissualiendahatuanyinginenakuhojikamayanawezakuundakosachiniyasherianyingine.
AkaielekezaMahakamaKuukatikaSheriayaUchaguziwaRais,WabungenaMadiwaniyamwaka2024.
Kwamujibuwamawasilishoyake,suraya7yasheriahiyoinaorodheshamakosanaadhabumbalimbalizauchaguzikuanziaKifungucha114hadi136.
Alitajamakosayanayohusuuandikishajiwawapigakura,matumizimabayayamadaraka,daftarilawapigakura,fomunakaratasizakura,rushwa,kujifanyamtumwingine,kuingiliami-Lissualidaikuwakatikaorodhahiyopiahakunakosalinaloitwa“kuvurugauchaguzi”au“kuzuiauchaguzi”kwamaanaambayoupandewamashtakaumeitumiakatikakesiyake.
MahakamandiyomuamuziHojahizinisehemuyamawasilishoyamwishoyaLissubaadayaushahidiwapandezotekufungwa.
KesihiyoinasikilizwanajopolamajajiwatatulinaloongozwanaJajiDunstanNdunguruakisaidiwanaMajajiJamesKarayemahanaFerdinandKiwonde.
MsingiwauteteziwaLissusasanikwambaJamhurihaikuthibitishamnyororounaohitajikakisheria;niainayotajwakatikaKifungucha39(2)(d),mlengwawatishiohilo,kitendokinachodhihirishaniahiyonauhusianokatiyamanenoaliyotamkanakosalauhaini.
Upandewamashtaka,kwaupandemwingine,umeshtakikwamsingikwambakaulihizozililengakuhamasishaummakuzuiauchaguzinahivyokuitishiaserikali.
Katikahatuazaawalizakesi,MahakamapiailikataapingamizilaLissudhidiyauhalaliwahatiyamashtaka,ikisemasualalanialilikuwalakuthibitishwakwaushahidiwakatiwausikilizaji.
Hivyo,hojailiyobakimbeleyaMahakamaKuusiyotukamaLissualitamkamanenoyanayodaiwa,balikamaushahidiuliotolewaunayapamanenohayovigezovyotevinazohitajikakisheriakuyafanyakuwakosalauhaini.
- Tundu Lissu
- Uhaini
- Mahakama
- Siasa