Shinikizo, uchumi na mitandao vyatajwa kuvuruga zaidi ndoa

SHINIKIZO la familia, changamoto za kiuchumi, matarajio makubwa, ushawishi wa mitandao ya kijamii na vijana kuingia katika ndoa bila maandalizi ya kutosha vimetajwa kuwa miongoni mwa sababu zinazoweka rehani baadhi ya ndoa za kizazi cha sasa.

Mtaalamu wa saikolojia na uhusiano, Charles Kalungu, anasema baadhi ya vijana huingia katika ndoa bila kufahamiana kwa kiasi cha kutosha, huku wengine wakisukumwa na familia zao kuoa au kuolewa na watu ambao hawakuchagua wenyewe.

Akizungumza na Pambazuko katika mahojiano maalumu ofisini kwake Kimara, Dar es Salaam, Kalungu alisema tatizo hilo huonekana zaidi pale maslahi ya kifamilia hasa ya kiuchumi yanapopewa uzito kuliko utayari wa watu wanaotaka kuishi pamoja.

Kwa mujibu wa mtaalamu huyo, baadhi ya familia zenye uwezo wa kiuchumi hujaribu kuwaunganisha watoto wao kupitia ndoa kwa lengo la kuimarisha uhusiano au maslahi ya familia, jambo ambalo linaweza kuwa chanzo cha matatizo iwapo wahusika wenyewe hawakuwa tayari.

“Ndoa nyingi hivi sasa hazidumu. Zinavunjika kwa muda mfupi, wiki, mwezi na hata ndani ya miaka michache,” anasema Kalungu, akieleza kuwa katika kazi yake amekutana na wanandoa wanaoanza kupata matatizo makubwa muda mfupi baada ya kufunga ndoa.

Anasema matarajio yasiyo halisi nayo yanaweza kuwa chanzo cha migogoro. Baadhi ya watu huingia katika ndoa wakiwa na picha ya maisha wanayotaka kupata mara moja, bila kutambua kwamba kujenga familia ni mchakato unaohitaji muda, majadiliano na uwezo wa kukabiliana na mabadiliko.

Vijana hawaandaliwi Kalungu anaona tatizo kubwa zaidi likiwa ni vijana kuingia katika ndoa bila maandalizi ya kutosha ili kuwapatia maarifa ya kutosha kuhusu maisha mapya wanayokwenda kuanza.

Anasema hisia za mwanzo wa uhusiano wakati mwingine huwafanya vijana kufanya uamuzi wa haraka haraka kabla ya kufahamiana kwa kina, ikiwemo kujua historia, tabia, matarajio na mtazamo wa mwenza kuhusu familia.

Kwa mtazamo wa mtaalamu huyo, maandalizi ya ndoa hayapaswi kuishia katika taratibu za sherehe au mafundisho ya jumla, bali yanapaswa kuwasaidia watu kuelewa mabadiliko watakayokutana nayo katika maisha halisi.

Anatoa mfano wa mabadiliko ya mwili yanayoweza kutokea baada ya kujifungua, akisema baadhi ya wenza huingia katika migogoro kwa sababu hawakuwa wamejiandaa kisaikolojia kukabiliana na mabadiliko ya aina hiyo.

Kalungu anaamini ushauri wa kitaalamu kabla ya ndoa unaweza kusaidia vijana kujenga matarajio yenye uhalisia na kuelewa kwamba maisha ya ndoa hubadilika kadiri muda unavyokwenda.

Uchumi nao mtihani Kalungu anasema gharama za maisha na matarajio ya kifedha yanaweza kuongeza shinikizo ndani ya familia, hasa pale wenza wanapokuwa na mitazamo tofauti kuhusu kipato, matumizi na majukumu ya kifedha.

Anaonya kuwa tatizo linaweza kuwa kubwa zaidi pale mmoja anapotarajia maisha ambayo uwezo wa sasa wa familia hauwezi kuyafikia.

Mtaalamu huyo anasema fedha ni muhimu katika kuendesha familia, lakini siyo mbadala wa uhusiano mzuri, mawasiliano na amani kati ya wanandoa.

Anasema pia maudhui yanayosambaa katika mitandao ya kijamii yanaweza kuathiri namna baadhi ya vijana wanavyotazama mahusiano, fedha na maisha ya ndoa.

“Ukweli kuna wakati kwenye ndoa fedha inakuwa haina nafasi kuliko hisia,” anasema, akisisitiza umuhimu wa wenza kujifunza kuishi pamoja na kuelewana badala ya kupima mafanikio ya ndoa kwa mali pekee.

Maneno nayo hujenga au kubomoa Lugha inayotumiwa na wanandoa ni eneo jingine ambalo Kalungu anasema linaweza kuimarisha au kudhoofisha uhusiano.

Anataja kauli kama “tuachane”, “nilifanya makosa kukuchagua” pamoja na matusi na kumdhalilisha mwenza kuwa miongoni mwa maneno yanayoweza kuharibu uhusiano iwapo yanarudiwa mara kwa mara. “Ukiona mtu anamtukana mwenza wake ujue hapo umoja hakuna na mara nyingi inatengeneza dharau na daraja la ndoa kuvunjika,” anasema.

Badala yake, anashauri wanandoa kutumia lugha inayojenga heshima na ukaribu.

Anasema ndoa haiwezi kujengwa na mahaba pekee, bali pia urafiki, ushirikiano, kuheshimiana na uwezo wa kuzungumza kuhusu matatizo.

Ukimya nao ni tatizo Kalungu anasema kuwa mawasiliano ndiyo moyo wa uhusiano.

Anasema tabia ya wanandoa kununiana, kususiana au kukaa muda mrefu bila kuzungumza inaweza kuongeza umbali wa kihisia na kufanya matatizo madogo kukua bila kutatuliwa.

Anataja nguzo mbili muhimu kuwa ni taarifa na mazungumzo.

Kwa mfano, wenza wanapaswa kufahamishana wanapokwenda sehemu mbalimbali na kujadiliana kuhusu masuala muhimu ya familia, kuanzia matumizi ya fedha hadi mipango ya maisha.

“Kukaliana kimya, kununiana na kususiana kunaweza kupelekea mahusiano kuwa mabaya sana,”.

anasema.

Anatoa mfano wa familia inayopitia matatizo ya kifedha, lakini wenza hawazungumzi. Mmoja anaweza kuwa na uwezo wa kusaidia, lakini ukosefu wa mawasiliano ukafanya tatizo liendelee.

Katika mazingira mengine, wenza wanaweza kutumia fedha kwa jambo moja kwa sababu hawakupanga pamoja, hivyo kuongeza gharama ambazo zingeweza kuepukwa.

Kalungu anasema hali ya kutowasiliana inaweza pia kuongeza wasiwasi, msongo wa mawazo na shinikizo la kihisia kwa wanandoa.

Elimu ya ndoa iongezwe Ili kupunguza matatizo hayo, Kalungu anashauri kuwekezwa zaidi katika elimu ya mahusiano na familia kabla na baada ya ndoa.

Anasema taasisi za kidini zinaendelea kutoa mchango katika maandalizi ya wachumba, lakini kuna nafasi pia kwa wataalamu wa saikolojia, afya ya akili na uhusiano.

Mtaalamu huyo anasema wenye ujuzi wa saikilojia wanaweza kuwasaidia vijana kujadili kwa uwazi masuala ambayo wakati mwingine huwa magumu kuyazungumzia katika mazingira mengine.

Katika mazingira ambayo mitandao ya kijamii, shinikizo la kiuchumi na mabadiliko ya maisha yanaendelea kuathiri matarajio ya vijana, Kalungu anasema elimu ya maisha ya ndoa inapaswa kupewa uzito zaidi.

Kwa sababu, anasisitiza, ndoa siyo tukio linalomalizika baada ya sherehe, ni mchakato unaohitaji kujengwa na watu wawili, siku baada ya siku.